ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 261

Granica polsko-środkowolitewska

Granica polsko-środkowolitewska - granica Polski z Litwą Środkową, formalnie była granicą państwową od 12 października 1920 roku do 24 marca 1922 roku.

Ilwa

Ilwa – miasto Bóbr na granicy ziemi na morze krótkie. 1925. położony jest w zachodniej części miasta Шпротава. W 1000 roku Bolesław Chrobry spotkał cesarza Hotton III podczas jego pielgrzymki do grobu świętego Wojciecha w Gnieźnie zobaczyć gnieźn ...

Kalisia

Kalisia – miejscowość w Europie Środkowej wzmiankowana przez Klaudiusza Ptolemeusza w Geografii, jedna ze 137 miejscowości umieszczonych na mapie Germania Magna, czwarta mapa Europy, dawniej dość powszechnie identyfikowana z Kaliszem. Oprócz podo ...

Korekty granic Polski od 1945 roku

Korekty granic Polski od 1945 roku – artykuł obejmuje zmiany granic Polski od 1945 roku, wtedy to ustalono w większości nowe granice kraju po II wojnie światowej.

Kresy Zachodnie

Kresy Zachodnie – obszar Rzeczypospolitej, który po 1815 roku znalazł się poza Królestwem Polskim – w zaborze pruskim, tj. Pomorze Gdańskie, Poznańskie i Warmia; termin wprowadzony w 1860 przez Jana Zachariasiewicza. Kresami Zachodnimi po 1918 ro ...

Mapa Świętej Warmii

Mapa Świętej Warmii została wykonana w roku 1755 przez matematyka i geografa z Elbląga, Jana Fryderyka Enderscha. Wykonał ją na zlecenie biskupa warmińskiego Adama Stanisława Grabowskiego, a obejmowała ona obszar Księstwa Warmińskiego. Była to pi ...

Miasta polskie w tysiącleciu

Praca została wydana na uczczenie 1000-lecia państwa polskiego i pokazuje historię poszczególnych miast i województw leżących w Polsce. Pełny tytuł publikacji brzmi "Miasta polskie w tysiącleciu. Historia miast polskich”. Wydana została z inicjat ...

Nadsanie (obszar)

Nadsanie, ukr. Надсяння, Посяння) – ukraińskie określenie obejmujące obszary leżące na północ od dolnego nurtu Sanu, pomiędzy rzeką Strwiąż na południu do Bełżca i okolic Tomaszowa Lubelskiego na północy, ziemia granicząca z Chełmszczyzną po stro ...

Nazwy miejscowe Polski

Nazwy miejscowe Polski – nieukończony, encyklopedyczny słownik poświęcony nazewnictwu miejscowości leżących na terenie Polski pod redakcją Kazimierza Rymuta wydawany w latach 1996–2019.

Niemieckie nazwy polskich miejscowości

Podczas I wojny światowej nazwy stacji na linii kolejowej Bełżec-Trawniki: Boża Wola – Sorge Szarowola – Schumkasee Majdan Wielki – Wilhelmstal Pniówek – Neu-Hanau Podczas II wojny światowej wysiedlenie Zamojszczyzny: Wysokie – Hochdorf Siedliska ...

Pomorze Mazowieckie

Pomorze Mazowieckie – nazwa regionu geograficznego wprowadzona na potrzeby opisu północnych terenów przyłączonych do państwa polskiego w 1945 roku, znanych wcześniej jako Prusy Wschodnie. Nazwa ta została zarezerwowana przez dyrektora Instytutu Z ...

Rozbiory Polski

Rozbiory Polski – okres w dziejach Polski i Litwy w latach 1772–1795, kiedy Rzeczpospolita Obojga Narodów za sprawą sąsiednich Rosji, Prus i Austrii dokonała na ich rzecz cesji części swojego terytorium, jako wynik przegranej wojny bądź pod groźb ...

III rozbiór Polski

III rozbiór Polski – ostatni z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku Już w czasie trwania insurekcji kościuszkowskiej 11 lipca 1794 poseł pruski w Petersburgu Leopold Heinrich von Goltz pisał w swym raporcie, że cała R ...

Sarmacja europejska

Rozpościerała się według niego od Morza Czarnego i Kaspijskiego ku północy do Zatoki Wenedzkiej Wenedyjskiej nad Oceanem Sarmackim, dokąd wpadała rzeka Vistula, Chron, Rudon, Turunt i Chesin. Jej granicą zachodnią była Wisła, a wschodnią Don. Kla ...

Sezesko

W 1155 r. powstała bulla wrocławska – "srebrna bulla” piśmiennictwa polskiego, wymieniająca 80 nazw miejscowych i osobowych. Brudnopis sporządzono we Wrocławiu, który następnie został przepisany w Rzymie. W bulli tej papież Hadrian IV potwierdził ...

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego – geograficzny słownik encyklopedyczny wydany w latach 1880–1902 w Warszawie przez Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego i Władysława Walewskiego; rejestrował toponimy z obszaru Rzeczypospolitej ...

Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu

Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu – encyklopedyczny słownik poświęcony geografii historycznej terytorium obecnego oraz historycznego województwa krakowskiego publikowany w latach 1980-2016.

Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu

Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w średniowieczu – encyklopedyczny słownik poświęcony geografii historycznej terytorium obecnego oraz historycznego województwa poznańskiego publikowany w latach 1982-2016.

Suwalszczyzna Sopoćkińska

Suwalszczyzna Sopoćkińska, zwana też Trójkątem Sopoćkińskim – mały region geograficznie i etnograficznie wyodrębniony po II wojnie światowej, gdy część byłego powiatu augustowskiego weszła w skład Związku Sowieckiego. Podział ten był niezgodny za ...

Trójkąt Trzech Cesarzy

Trójkąt Trzech Cesarzy – określenie miejsca, gdzie w latach 1846–1915 zbiegały się granice trzech europejskich mocarstw biorących udział w rozbiorze Polski: Prus, Austrii i Rosji. Ten punkt na mapie to w zasadzie trójstyk trzech cesarstw.

Zbrucz

Zbrucz – rzeka na zachodniej Ukrainie o długości 247 km, lewy dopływ Dniestru. Jej źródła leżą w pobliżu wsi Szczasnówka, płynie w głębokim jarze. Nad rzeką leżą: Podwołoczyska, Wołoczyska, Husiatyn, Skała Podolska, Okopy.

Ziemie Odzyskane

Ziemie Odzyskane – określenie odnoszące się do ziem zachodnich i północnych współczesnej Polski, które zgodnie z postanowieniami konferencji poczdamskiej zostały przyznane Polsce. Określenie użyte po raz pierwszy w II Rzeczypospolitej w odniesien ...

Granice Polski

Granice Polski – pod względem powierzchni Polska zajmuje 9. miejsce wśród 48 państw Europy. Graniczy z 7 krajami: Niemcami na zachodzie, Słowacją i Czechami na południu, Rosją i Litwą na północy, Białorusią i Ukrainą na wschodzie. Na północy gran ...

Granica polsko-białoruska

Granica białorusko-polska – granica między Republiką Białorusi a Rzeczpospolitą Polską istniejąca formalnie od momentu uzyskania niepodległości Białorusi od Związku Radzieckiego, tj. od 25 sierpnia 1991 roku. Do 1991 roku obecna granica z Białoru ...

Bitwa o Czadcę

Bitwa o Czadcę – potyczka między oddziałami Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Śląsk” a jednostkami Wojska Czecho-Słowackiego broniącymi miasta Czadca w dniu 25 listopada 1938.

Granica polsko-czechosłowacka

Po odzyskaniu w 1918 roku przez Polskę niepodległości oraz utworzeniu Czechosłowacji oba państwa połączyła granica, która istniała w latach 1918–1939 oraz 1945–1992.

Granica polsko-czeska

Granica czesko-polska – granica międzypaństwowa pomiędzy Republiką Czeską a Rzecząpospolitą Polską. Czechy są jednym z siedmiu państw graniczących obecnie z Polską. Stan ten utrzymuje się od 1 stycznia 1993 roku, gdy doszło do rozpadu Czechosłowa ...

Granica mołdawsko-polska

Granica mołdawsko-polska – granica dzieląca terytoria Królestwa Polskiego i Hospodarstwa Mołdawskiego istniejąca w latach 1359–1793. Granica powstała po uzyskaniu niepodległości przez Mołdawię w 1359 roku. Początkowo granica biegła na odcinku od ...

Granica na Odrze i Nysie Łużyckiej

Granica na Odrze i Nysie Łużyckiej – granica państwowa między Polską a Niemcami ukształtowana po II wojnie światowej w wyniku decyzji alianckich na konferencjach jałtańskiej i poczdamskiej. Stanowi zachodnią rubież Polski i wschodnią Niemiec.

Granica polsko-słupska

Granica polsko-słupska – granica dzieląca terytoria Królestwa Polskiego i Księstwa Słupskiego w latach 1466–1474. Powstała po II pokoju toruńskim po włączeniu Prus Królewskich do Polski.

Granica polsko-węgierska

Granica polsko-węgierska − granica państwowa pomiędzy Polską a Węgrami, istniejąca od czasów Bolesława Chrobrego do włączenia Węgier w skład państwa habsburskiego oraz ponownie w roku 1939. Na przestrzeni lat zmieniał się jej przebieg, ale oba pa ...

Granica polsko-litewska

Granica litewsko-polska – granica państwowa między Republiką Litewską a Rzecząpospolitą Polską istniejąca formalnie od momentu uzyskania niepodległości Litwy od Związku Radzieckiego, tj. od 6 września 1991 roku. Do 1991 roku obecna granica z Litw ...

Granica polsko-łotewska

Granica polsko-łotewska – granica państwowa pomiędzy Łotwą i Polską istniejąca w okresie międzywojennym. Długość granicy według dokładnych obliczeń z 1936 roku wynosiła 113.313 km.

Granica polsko-niemiecka

Granica polsko-niemiecka – granica międzypaństwowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec, licząca 467 km długości. Stanowi zachodnią rubież Polski i wschodnią Niemiec. Niemcy są jednym z siedmiu państw graniczących obecnie ...

Polsko-czechosłowackie konflikty graniczne

Od 1918 w stosunkach między Czechosłowacją a Polską dochodziło do konfliktów wokół kilku spornych terenów: Śląska Cieszyńskiego, Orawy, Spiszu, zaś po II wojnie światowej także ziemi kłodzkiej i ziemi raciborskiej.

Polsko-niemiecki traktat graniczny

Polsko-niemiecki traktat graniczny – umowa bilateralna podpisana 14 listopada 1990 między Rzeczpospolitą Polską i Republiką Federalną Niemiec dotycząca uznania granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.

Granica polsko-radziecka

Granica polsko-radziecka – w latach 1922–1991 Polska graniczyła z ZSRR, granicę tę, jako granicę z Ukraińską SRR i Białoruską SRR sformalizowano w roku 1921 traktatem ryskim. W 1922 roku formalnie powstał ZSRR. W okresie II wojny światowej granic ...

Granica polsko-rosyjska

Granica polsko-rosyjska – granica między Rzecząpospolitą Polską a Federacją Rosyjską, istniejąca formalnie od momentu rozwiązania Związku Radzieckiego, tj. od 26 grudnia 1991 roku Z obwodem kalinigradzkim Federacji Rosyjskiej graniczą polskie woj ...

Granica polsko-rumuńska

Rumuńska armia zajęła dawny habsburski kraj koronny, Bukowinę oraz południowo-wschodnią część Galicji, ograniczoną linią łączącą rzeki Dniestr i Cisa, do końca maja 1919 roku zob. Okupacja Pokucia przez Rumunię. Bukowina była zamieszkana przez Ru ...

Granica polsko-słowacka

Granica polsko-słowacka – granica między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacji istniejąca formalnie we współczesnym kształcie od 1 stycznia 1993, tj. od momentu rozpadu Czechosłowacji na dwa niezależne państwa. Przed rozpadem Czechosłowacji ...

Teoria nieokreśloności terytorium Polski

Teoria nieokreśloności terytorium Polski lub Teoria przejściowości ziem polskich – koncepcja sformułowana przez Wacława Nałkowskiego, który twierdził, że nie da się w całości ustalić ścisłych granic Polski, zarówno w znaczeniu geograficznym, jak ...

Granica polsko-turecka

Granica polsko-turecka – granica międzypaństwowa pomiędzy Rzecząpospolitą i Imperium Osmańskim i jego lennami istniejąca w latach 1478–1792. Granica powstała po zhołdowaniu przez Turcję Hospodarstwa Mołdawskiego w 1478 roku, Chanatu Krymskiego w ...

Granica polsko-ukraińska

Granica polsko-ukraińska – granica między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą istniejąca formalnie od momentu uzyskania niepodległości Ukrainy od Związku Radzieckiego, tj. od 24 sierpnia 1991 roku. Do 1991 roku obecna granica z Ukrainą stanowiła czę ...

Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku

Umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich na temat przebiegu granicy polsko-radzieckiej zawarta w Moskwie 16 sierpnia 1945. Powołując się na ustalenia konferencji jałtańskiej zwanej też krymską wyznac ...

Umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951

Umowa o zmianie granic z 15 lutego 1951 – największa w historii powojennej Polski i jedna z największych w historii powojennej Europy korekta graniczna. Dotyczyła wymiany terenów o powierzchni 480 km². Umowę ogłoszono w Dz.U. z 1952 r. nr 11, poz ...

Zmiany granicy polsko-słowackiej

Do 1918 roku granica polsko-słowacka była wewnętrzną granicą Austro-Węgier pomiędzy Słowacją należącą do Królestwa Węgier i Galicją należącą do Cesarstwa Austriackiego. Już wówczas istniały konflikty graniczne, np. kwestia wytyczenia granicy w Ta ...

Jaskinie Polski

Jaskinie Polski powstawały głównie w wyniku procesów krasowych, tak więc ich rozmieszczenie odpowiada występowaniu skał krasowiejących. Większość z nich znajduje się w południowej części kraju. Ponad 20% ogólnej liczby jaskiń w Polsce stanowią ja ...

Diabla Dziura w Bukowcu

Diabla Dziura w Bukowcu – największa jaskinia Pogórza Rożnowskiego. Ma dwa otwory wejściowe znajdujące się na zboczu zalesionego Bukowca na północny zachód od wsi Bukowiec koło Lipnicy Wielkiej, w rezerwacie przyrody Diable Skały, na wysokości 42 ...

Jaskinie polskich Tatr

Jaskinie polskich Tatr – grupa 842 jaskiń znajdujących się w polskich Tatrach. Znajdują się tu najdłuższe i najgłębsze jaskinie Polski. Ich łączna długość przekracza 134 km. Ze względu na budowę geologiczną Tatr zdecydowana ich większość występuj ...

Jaskinie w Płóczkach Dolnych

Jaskinie w Płóczkach Dolnych – kompleks czterech jaskiń w Płóczkach Dolnych, w gminie Lwówek Śląski, w powiecie lwóweckim, w województwie dolnośląskim. Jaskinie znajdują się w obrębie Pogórza zachodniosudeckiego, dokładniej na Pogórzu izerskim. O ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie