ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 217

Pomoc narzucona

Pomoc narzucona – działania wspierające osobę lub grupę, realizowane przymusowo, pod nakazem jakiejś instytucji lub na prośbę jakiejś osoby lub instytucji, mające poważne konsekwencje dla funkcjonowania zainteresowanego w środowisku rodzinnym lub ...

Poradoznawstwo

Poradoznawstwo – subdyscyplina naukowa, której przedmiotem badań jest szeroko rozumiane poradnictwo. Poradoznawstwo, jako odrębna subdyscyplina, zostało wykreowane w Polsce przez Alicję Kargulową. Rozwija się poprzez badania oraz korzystanie z wi ...

Próg destabilizacji

Próg destabilizacji – moment, poza którym interakcje pomiędzy poszczególnymi elementami systemu przestają zmierzać w kierunku przywrócenia poprzedniego stanu jego funkcjonowania. Siły wewnętrzne systemu po tym momencie wzmacniają się wzajemnie i ...

Shibuya Mirai

Shibuya Mirai – chatbot zaprogramowany i obdarzony cechami siedmioletniego chłopca. Jest on pierwszym botem sztucznej inteligencji, który otrzymał tożsamość i kartę mieszkańca Tokio, stolicy Japonii. W dniu 4 listopada 2017 roku wystawiono dokume ...

Socjologia publiczna

Socjologia publiczna – nurt w socjologii odnoszący się do podejścia do tej dyscypliny naukowej, który stara się wyjść poza ramy uniwersytetu w celu zaangażowania się w dialog z szerszą publicznością. Jest zatem w większym stopniu stylem uprawiani ...

Socjologizm

Socjologizm – kierunek w socjologii, jedno z odgałęzień pozytywizmu. Ogólnie socjologizm określany jest jako teoria, według której socjologia jest nauką zdolną do samodzielnego wyjaśniania faktów społecznych, a nawet będąca w stanie rozwiązać wsz ...

Sophia (robot)

Sophia – humanoidalny robot, wyprodukowany przez firmę Hanson Robotics z Hongkongu. Obdarzona jest sztuczną inteligencją, aby uczyć się, dostosowywać do ludzkich zachowań i pracować z ludźmi. Udzieliła wielu wywiadów na całym świecie. W październ ...

Społeczność lecznicza

Społeczność lecznicza – umiejscowiona forma organizacji środowiska społecznego, w którym osoba z dysfunkcjami zdrowia psychicznego znajduje się w warunkach, które ochraniają ją w różnym stopniu przed skutkami choroby, a także wspomagają proces le ...

Szanse na przetrwanie

Szanse na przetrwanie – w sensie ogólnym pod tym pojęciem kryją się takie cechy jak zdolność do zapewnienia sprzyjających ku czemuś warunków, zdolność konserwacji oraz wytrzymałość. Od lat 80. XX wieku zapewnienie ludzkości sprzyjających do życia ...

Świat przeżywany

Pojęcie świata przeżywanego Lebeswelt pojawiło się w dwudziestowiecznej filozofii za sprawą Edmunda Husserla, który zaczął się nim posługiwać w jednej ze swoich ostatnich prac pt. Kryzys nauk europejskich i fenomenologia transcendentalna. W dziel ...

Teoria agendy

Teoria agendy – zagadnienie z zakresu socjologii mediów i dotyczące wpływu wywieranego przez media na ludzi oraz ich opinie. Teoria ta została sformułowana przez Maxwella McCombsa i Donalda Shawa. Teoria agendy jest narzędziem umożliwiającym bada ...

Teoria systemów wyborczych

Teoria systemów wyborczych – część teorii wyboru publicznego zajmująca się metodami głosowania i obecnie stosowanymi systemami wyborczymi. W teorii systemów wyborczych Wikimedia Foundation i Debian dystrybutor Linuxa są przykładem zastosowania na ...

The Sekhmet hypothesis

The Sekhmet Hypothesis po raz pierwszy została opublikowana przez Iaina Spencea w 1995 roku. Hipoteza sugeruje możliwe powiązanie między wyłanianiem się młodzieżowych symboli kulturowych a cyklem słonecznym trwającym 11 lat. Hipoteza została pono ...

VUCA

VUCA jest akronimem po raz pierwszy zastosowanym w 1987 roku w odniesieniu do teorii przywództwa Warrena Bennisa i Burta Nanusa w celu opisania lub refleksji nad zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością ogólnych warunków i syt ...

Zbiorowa histeria

Zbiorowa histeria – w socjologii i psychologii pojęcie odnoszące się do zbiorowych urojeń dotyczących nieistniejącego niebezpieczeństwa zagrażającego społeczeństwu, o którym informacje rozchodzą się szybko poprzez plotki i powszechny strach. W me ...

Stosunki międzynarodowe

Stosunki międzynarodowe – jedna z subdyscyplin nauk politycznych, bywa traktowana jako osobna dyscyplina w ramach nauk społecznych. Przedmiotem badań są wszelkie "stosunki społeczne, które kształtują się ponad granicami państw i dotyczą relacji m ...

Agresja podprogowa

Agresja podprogowa – działania wojenne, których rozmach i skala są celowo ograniczane i utrzymywane przez agresora na poziomie poniżej dającego się w miarę jednoznacznie zidentyfikować progu regularnej, otwartej wojny. Celem agresji podprogowej, ...

Bariera graniczna

Bariera graniczna – ogrodzenie biegnące wzdłuż granicy międzynarodowej. Są one zwykle budowane w celu usprawnienia kontroli granicy, a więc aby ograniczyć nielegalną imigrację, handel ludźmi i przemyt. W przypadku niejasności lub roszczeń terytor ...

CEED Institute

CEED Institute – międzynarodowy think tank, którego celem jest promocja osiągnięć i potencjału gospodarczego państw Europy Środkowo-Wschodniej. Zajmuje się promocją wartości wolnorynkowych, takich jak innowacyjność, nowoczesność i konkurencyjność ...

Grupa Mińska

Grupa Mińska – wyspecjalizowana komórka, utworzona w 1992 roku przez Organizację Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie OBWE w celu rozwiązania konfliktu azersko-ormiańskiego w rejonie Górskiego Karabachu. Krajami przewodzącymi Grupy Mińskiej OBWE ...

Integracja europejska

Integracja europejska – określenie stosowane wobec procesu stopniowego integrowania się państw Europy pod względem gospodarczym, prawnym i politycznym. Jej korzeni doszukiwać się można już w epoce starożytnej, jednak jej praktyczne przejawy uwido ...

Internacjonalizacja (stosunki międzynarodowe)

Internacjonalizacja – uznanie na mocy umowy prawa państw do korzystania na jednakowych warunkach. Odzwierciedla ciągły i podlegający intensyfikacji proces umiędzynarodowienia, tzn. wchodzenia poza granice narodowe rozmaitych elementów gospodarki, ...

Mapa drogowa (harmonogram)

Mapa drogowa – popularne, choć przeważnie krytykowane określenie na harmonogram działań bądź szczegółowy plan lub schemat czynności realizowanych stopniowo, mających doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu. Zamiennikami lepiej ugruntowanymi ...

Neofunkcjonalizm (politologia)

Neofunkcjonalizm – teoria wyjaśniająca proces integracji europejskiej poprzez świadome delegowanie kompetencji państw narodowych na poziom eksperckich, funkcjonalnie nastawionych instytucji ponadnarodowych, które w założeniu mają odpowiadać na po ...

Plany operacyjne przed I wojną światową

Plany operacyjne przed I wojną światową – miały na celu jak najlepsze przygotowanie poszczególnych państw do ewentualnej wojny. Określały założenia strategiczne w przyszłym konflikcie: kto ma być głównym przeciwnikiem, na jakim obszarze mają się ...

Soft power

Soft power także miękka siła – zdolność narodu czy kraju do pozyskiwania sojuszników i zdobywania wpływów dzięki atrakcyjności własnej kultury, polityki czy ideałów politycznych. Twórca pojęcia, Joseph Nye, określa soft power jako subtelne sprawi ...

Sojusz

Sojusz – układ o wspólnym działaniu, obejmujący dwa lub więcej państw, mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu. Sojusz obejmujący dwa państwa to sojusz dwustronny, trzy to sojusz trójstronny, więcej niż trzy to sojusz wielostronny. Ja ...

Termin międzynarodowy

Termin międzynarodowy – termin stosowany w stosunkach międzynarodowych i w organizacjach międzynarodowych ułatwiający redagowanie umów międzynarodowych i ich interpretację; sam "termin międzynarodowy” jest również terminem międzynarodowym. Standa ...

World Affairs

World Affairs – amerykański dwumiesięcznik o problematyce stosunków międzynarodowych. Magazyn był wydawany od 1837 roku i wznowiony w styczniu 2008 roku jako nowe wydawnictwo. Kolejne wydania opisują różne zagadnienia z zakresu spraw globalnych i ...

Wspólnota na rzecz Demokracji i Praw Narodów

Wspólnota na rzecz Demokracji i Praw Narodów – międzynarodowa organizacja zrzeszająca kilka państw byłego Związku Radzieckiego, które, od chwili jednostronnego ogłoszenia przez nie deklaracji niepodległości, mają problem z uznaniem ich suwerennoś ...

Współpraca międzynarodowa

Współpraca międzynarodowa – zagadnienie budzące zainteresowanie badaczy jak i polityków. Badacze zajmują się przyczynami współpracy międzynarodowej oraz jej zaletami i wadami, politycy natomiast zajmują się środkami współpracy i ich efektywnością ...

Logika

Logika – nauka o sposobach jasnego i ścisłego formułowania myśli, o regułach poprawnego rozumowania i uzasadniania twierdzeń. Wraz z retoryką stanowiła część filozofii. W kulturze europejskiej za prekursora usystematyzowania logiki uważa się Arys ...

Analiza logiczna

Analiza logiczna – metoda polegająca na zastosowaniu środków logicznych do kontroli sensowności lub prawdziwości twierdzeń, do kontroli poprawności rozumowań lub do wyjaśniania pojęć w terminach zaczerpniętych z logiki. Często stosowana do tradyc ...

A fortiori

A fortiori, wnioskowanie a fortiori – zwrot używany w znaczeniach: "tym bardziej” "z mocniejszego na słabsze” "tym więcej” względnie "tym mniej” "z bardziej przekonującego powodu” aby dowód jakiegoś twierdzenia wyrazić przez już udowodnione mocni ...

Ab esse ad posse valet, a posse ad esse non valet consequentia

Ab esse ad posse valet, a posse ad esse non valet consequentia – scholastyczne adagium, które wyraża zasadę wynikania modalnego. Głosi ono, że z traktujących o faktach wypowiedzi asertorycznych mogą wynikać traktujące o możliwościach wypowiedzi p ...

Absolutna i relacyjna identyczność

Absolutna i relacyjna identyczność – identyczność absolutna to taka identyczność, która spełnia prawo Leibnitza. Identyczność relacyjna nie spełnia natomiast tej zasady. Rozróżnienie identyczności absolutnej i relacyjnej powstało na skutek dyskus ...

Absolutne i relacyjne pojęcia modalne

Absolutne i relacyjne pojęcia modalne – pojęcia modalne, jak możliwość i konieczność, gdy opatrzone są pewnymi kwalifikatorami, określa się jako relatywne pojęcia modalne ; do pojęć tego rodzaju należą "możliwy/konieczny fizycznie", "możliwy/koni ...

Absurd (pojęcie)

Absurd – pojęcie określające sytuację, sformułowanie lub myśl będące wewnętrznie sprzeczne lub pozbawione sensu.

Antylogizm

Antylogizm – układ trzech zdań, takich że z każdej pary zdań tej trójki wynika zdanie sprzeczne z pozostałym. Antylogizm można otrzymać z sylogizmu zastępując konkluzję zdaniem z nią sprzecznym. Na przykład: Każdy M jest P "Każdy internacjonalist ...

Antynomia

Antynomia – logiczna sprzeczność, paradoks, zdanie logiczne bądź rozumowanie dedukcyjne, które prowadzi do sprzeczności. Termin używany w logice, epistemologii. Przykład: antynomia klas samozwrotnych. Niech A oznacza zbiór takich wypowiedzi, któr ...

Aproksymatyw

Wiemy, że o Michaelu Jordanie można powiedzieć "wysoki człowiek”. Wiemy także, że nie można tak określić Napoleona. Co jednak zrobić, jeśli mamy do czynienia z osobą przeciętnego wzrostu, np. Aleksandrem Kwaśniewskim? Czy możemy już nazwać taką o ...

Błąd formalny

Błąd formalny – błąd logiczny we wnioskowaniu, którego charakter miał być dedukcyjny. Polega na tym, że z przesłanek danego wnioskowania nie wynika logicznie jego wniosek. Zazwyczaj popełniany, gdy wnioskujący uznaje swoje wnioskowanie za wniosko ...

Błąd logiczny

Błąd logiczny – w logice niewłaściwa metoda rozumowania. Błędy można podzielić na paralogizmy nieświadome błędy logiczne oraz sofizmaty świadome błędy wprowadzane w celu wywarcia pozaracjonalnego wpływu na słuchacza. Do błędów logicznych można za ...

Błąd materialny

Błąd materialny – błąd we wnioskowaniu polegający na tym, że któraś z przesłanek uznanych przez nas za prawdziwą, w rzeczywistości jest fałszywa. Wniosek wnioskowania obarczonego błędem materialnym może być fałszywy. Błędy materialne można popełn ...

Błąd przeżywalności

Błąd przeżywalności – błąd logiczny, polegający na opieraniu się w rozumowaniu na dostępnych danych, bez brania pod uwagę ukrytych przyczyn, dla których mogą być one niereprezentatywne. Dane, które nie przetrwały analizowanego procesu i mogłyby n ...

Błąd teksańskiego snajpera

Błąd teksańskiego snajpera – błąd informacji, polegający na ignorowaniu różnic i podkreślaniu podobieństw, co prowadzi do wyciągnięcia błędnych wniosków. Błąd ten jest filozoficzną wersją problemu porównań wielokrotnych w statystyce i apofenii w ...

Bulletin of the Section of Logic

Bulletin of the Section of Logic BSL jest kwartalnikiem naukowym publikowanym we współpracy z Wydawnictwem Uniwersytetu Łódzkiego. Został on założony w 1972 przez Ryszarda Wójcickiego, szefa sekcji logiki Polskiej Akademii Nauk, jako biuletyn poś ...

Cecha (filozofia)

Cecha – to w teorii poznania to, co odróżnia w porządku poznania jeden przedmiot od innego. W sensie metafizycznym cecha to wszystko, z wyjątkiem istoty i istnienia, co o danym przedmiocie można orzec, a więc synonim przypadłości. W logice tradyc ...

Definicja

Definicja – wypowiedź o określonej budowie, w której informuje się o znaczeniu pewnego wyrażenia przez wskazanie innego wyrażenia oddającego sens sformułowania. Za zakres nazwy "definicja” uważa się sumę zakresów wszystkich nazw, które można utwo ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie