ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 200

Sygnał mgłowy

Sygnał mgłowy – sygnał dźwiękowy emitowany przez statek, platformę lub znak nawigacyjny w warunkach ograniczonej widzialności. Ma na celu poinformowanie znajdujących się w pobliżu statków o obecności, położeniu i statusie nadającego sygnał. Rodza ...

Szlak kliprów

Szlak kliprów - tradycyjna droga jaką obierały klipry w drodze pomiędzy Europą i Dalekim Wschodem, Australią i Nową Zelandią. Droga ta prowadziła z zachodu na wschód po Oceanie Południowym wzdłuż ryczących czterdziestek gdzie były silne wiatry z ...

Światło nawigacyjne

Światło nawigacyjne – rodzaj światła umieszczony na znaku nawigacyjnym lub innym obiekcie znajdującym się w rejonie żeglugi. Przy ograniczonej widoczności umożliwia wykonanie namiarów do określenia pozycji statku oraz żeglugę na akwenach przybrze ...

Świt żeglarski

Świt żeglarski, świt nawigacyjny lub świt nautyczny – czas przed wschodem Słońca, gdy horyzont i krajobraz stają się na tyle widoczne, że możliwa staje się nawigacja w oparciu o oświetlone brzaskiem obiekty na ziemi lub morzu, na niebie są jeszcz ...

Tor wodny

Tor wodny – droga dla statków, bezpieczna o odpowiedniej głębokości, wyznaczona na akwenie trudnym lub niebezpiecznym, oznaczona stałymi lub pływającymi znakami nawigacyjnymi, na której może odbywać się bezpiecznie i swobodnie ruch żeglugowy. Kie ...

Tor wodny Świnoujście–Szczecin

Tor wodny Świnoujście–Szczecin – stanowi sztuczną drogę wodną o długości 67.35 km. Prowadzi od pławy podejściowej na kotwicowisku w Zatoce Pomorskiej przez Świnę w Świnoujściu, Kanał Mieliński, Kanał Piastowski, Zalew Szczeciński, Roztokę Odrzańs ...

Traffic Message Channel

Traffic Message Channel – technologia służąca dostarczeniu kierowcy informacji o ruchu. TMC Pozwala na ciche dostarczanie wysokiej jakości precyzyjnych, aktualnych i istotnych informacji w języku wybranym przez użytkownika. Dane są przesyłane prz ...

Trójkąt błędów

Trójkąt błędów - w nawigacji figura powstała z wzajemnego przecięcia trzech linii pozycyjnych, która umożliwia w pewnych warunkach konstrukcyjne wyeliminowanie błędu tych linii i dokładne określenie pozycji.

Tyfon (sygnalizator akustyczny)

Tyfon – pneumatyczny sygnalizator dźwiękowy, rodzaj gwizdka w którym dźwięk wytwarzany jest przez strumień powietrza lub pary przepływający przez otwory w sąsiedztwie wibrującej tarczy oparty na patencie Helgego Rydberga, asystenta na Uniwersytec ...

Układ odniesienia

Układ odniesienia – punkt lub układ punktów w przestrzeni, względem którego określa się położenie lub zmianę położenia danego ciała. Wybrany punkt często definiuje się poprzez wskazanie ciała, z którym związany jest układ współrzędnych. Wybór ukł ...

Wąskie przejście

Wąskie przejście – Międzynarodowe Prawo Drogi Morskiej nie wyjaśnia jednoznacznie co należy rozumieć pod pojęciem wąskiego przejścia, nie ma też określonego miernika szerokości, który klasyfikowałby dane przejście jako wąskie. Dlatego za ogólną d ...

Wiadomości Żeglarskie

Wiadomości Żeglarskie - - periodyczne wydawnictwo dla nawigatorów/żeglarzy, opisujące wszelkie zmiany dotyczące bezpieczeństwa nawigacji, np. zmiany w oznakowaniu nawigacyjnym, informacje o nowych wrakach czy pomiarach głębokości, nowe systemy ro ...

Widnokrąg

Widnokrąg – granica widoczności w płaszczyźnie horyzontu. Linia pozornego zetknięcia nieboskłonu z powierzchnią Ziemi. W terenie otwartym widnokrąg jest zbliżony kształtem do okręgu. W terenie zabudowanym lub pofałdowanym, widnokrąg stanowią najd ...

Wody pływowe

Wody pływowe – wody, na których występuje zjawisko pływów. Ze względu na zmiany wysokości lustra wody, a co za tym idzie, głębokości akwenu pływy stanowią ważne zagadnienie w nawigacji, a w konsekwencji konieczność ustalenia czy jednostka o danym ...

Zboczenie nawigacyjne

Zboczenie nawigacyjne - długość łuku równoleżnika na danej szerokości geograficznej zawarta między określonymi dwoma południkami i wyrażona w milach morskich. Zboczenie możemy obliczyć ze wzoru: a=Δλ cosφ gdzie: a - zboczenie nawigacyjne Δλ - róż ...

Zmierzch żeglarski

Zmierzch żeglarski, zmierzch nautyczny lub zmierzch nawigacyjny – okres po zachodzie Słońca, kiedy środek tarczy słonecznej znajduje się już poniżej 6 stopni kątowych poniżej horyzontu, ale ciągle jest jeszcze wyżej niż 12° poniżej horyzontu. Naz ...

Znak nawigacyjny

Znak nawigacyjny – rodzaj urządzenia lub budowli, które zostały ustawione w celu wskazywania bezpiecznej drogi wszelkim uczestnikom ruchu wodnego lub lotniczego. Aby dany obiekt był uznawany za znak nawigacyjny, musi być on oznaczony na mapie naw ...

Znos

Znos – zjawisko znoszenia z kursu jednostki pływającej wskutek oddziaływania na nią prądu wody. W nawigacji zliczeniowej – kąt o jaki znoszony jest statek przez prąd poprawka na prąd. Aby określić kurs jakim statek przemieszcza się nad dnem kąt d ...

Żyroskop

Żyroskop – urządzenie do pomiaru lub utrzymywania położenia kątowego, działające na podstawie zasady zachowania momentu pędu. Został wynaleziony przez francuskiego fizyka Jeana Foucaulta w 1852 roku. Przyrząd demonstrujący efekty żyroskopowe, tak ...

Żyroskop akustoelektroniczny

Żyroskop akustoelektroniczny – układ akustoelektroniczny wykorzystujący fale Rayleigha i służący do określania zmian położenia w przestrzeni. Żyroskop akustoelektroniczny składa się z rezonatora z AFP, poprzecznie umieszczonych przetworników międ ...

Olimpiada geograficzna

Olimpiada Geograficzna – przedmiotowa olimpiada szkolna z zakresu geografii, organizowana od 1974 przy poparciu Polskiego Towarzystwa Geograficznego. W latach 1991–2010 funkcjonowała jako Olimpiada Geograficzna i Nautologiczna.

IV Olimpiada Geograficzna

IV Olimpiada Geograficzna – olimpiada geograficzna, której finały odbyły się w 3 czerwca 1978 w siedzibie I Liceum Ogólnokształcącego w Olsztynie. Hasłem olimpiady były słowa Stanisława Staszica: Ziemia, praca, czas są źródłem bogactw kraju. Więc ...

VII Olimpiada Geograficzna

VII Olimpiada Geograficzna – olimpiada geograficzna, której finały odbyły się w 1981 w Katowicach w siedzibie Instytutu Kształcenia Nauczycieli i Badań Oświatowych. W etapie szkolnym udział wzięło 1963 uczestników, a do finału pisemnego w Katowic ...

Akademia Argonautów

Akademia Argonautów – włoskie towarzystwo geograficzne założone przez geografa, Vincenzo Maria Coronelli. Było to pierwsze stowarzyszenie geograficzne w historii świata.

EGEA (stowarzyszenie)

EGEA – organizacja tworząca sieć skupiającą studentów geografii z 36 głównie europejskich krajów. Stowarzyszenie ma za cel wspomagać rozwój młodych geografów poprzez możliwość poznania innych krajów i kultury rówieśników w nich żyjących, a także ...

Koło Geografów Uniwersytetu Jagiellońskiego

Koło Geografów Uniwersytetu Jagiellońskiego im. Ludomira Sawickiego – studenckie koło naukowe działające przy Instytucie Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Pierwsze na ziemiach polskich stowarzyszenie sk ...

Królewskie Towarzystwo Geograficzne

Królewskie Towarzystwo Geograficzne – towarzystwo naukowe utworzone w celu propagowania i rozwoju geografii, obecnie zajmuje się wspieraniem badań naukowych, ekspedycji naukowo-badawczych i edukacji geograficznej. Zostało założone w 1830 roku z s ...

Międzynarodowa Unia Geograficzna

Międzynarodowa Unia Geograficzna, MUG – międzynarodowa organizacja naukowa utworzona 22 lipca 1922 w Brukseli. Polska jest jej członkiem od 1925.

National Geographic Society

National Geographic Society – towarzystwo geograficzne założone 27 stycznia 1888 roku w Stanach Zjednoczonych, jedna z największych światowych organizacji naukowo-edukacyjnych typu non-profit.

Polskie Towarzystwo Geograficzne

Polskie Towarzystwo Geograficzne – towarzystwo naukowe z siedzibą w Warszawie, założone 27 stycznia 1918. Zrzesza ok. 1.2 tys. członków stan na dzień 31 grudnia 2016 w 21 oddziałach i komisjach tematycznych. Członkowie PTG spotykają się corocznie ...

Polskie Towarzystwo Limnologiczne

Polskie Towarzystwo Limnologiczne – towarzystwo naukowe z siedzibą w Toruniu zrzeszające naukowców zajmujących się problemami z zakresu limnologii. Polskie Towarzystwo Limnologiczne popiera działalność naukową, naukowo-techniczną, inżynieryjną, m ...

Szkoły geograficzne

Szkoły geograficzne – szkoły naukowe legitymujące się wybitnymi osiągnięciami w określonej dziedzinie geografii, reprezentowane przez mistrza i skupionych wokół niego uczniów rozwijających dany kierunek badań. Narodowe szkoły geograficzne o zróżn ...

Amerykańska szkoła geograficzna

Amerykańska szkoła geograficzna – szkoła naukowa rozwinięta w USA dzięki pracom geologów, którzy wykonując zdjęcie geologiczne, zwrócili uwagę na wpływ czynników zewnętrznych na rzeźbę terenu i jej ewolucję, przebiegającą odmiennie w różnych waru ...

Brytyjska szkoła geograficzna

Brytyjska szkoła geograficzna – szkoła naukowa, której powstanie wiązało się eksploracją terenów Imperium Brytyjskiego, choć równie owocny był udział geografów brytyjskich w badaniach Arktyki i Antarktydy. Dużymi osiągnięciami szczyciła się bryty ...

Francuska szkoła geograficzna

Francuska szkoła geograficzna – szkoła naukowa stworzona przez Paul Vidal de la Blache’a. Zasłynęła ze studiów regionalnych na terenie Francji. Wysoki poziom osiągnęła również geografia ogólna, zarówno społeczno-ekonomiczna, jak i fizyczna, a w j ...

Niemiecka szkoła geograficzna

Niemiecka szkoła geograficzna – najstarsza narodowa geograficzna szkoła naukowa. Została stworzona przez K. Rittera. Początkowo zasłynęła z geografii ogólnej, zarówno fizycznej, jak i społeczno-ekonomicznej, później rozwinęła się geografia region ...

Rosyjska szkoła geograficzna

Rosyjska szkoła geograficzna – szkoła naukowa stworzona przez M.W. Łomonosowa. Zasłynęła głównie z badań gleboznawczych W.W. Dokuczajewa, krajobrazowych S.W. Kalesnika, klimatologicznych A. Wojejkowa, oceanograficznych J.W. Szokalskiego, geografi ...

Gazeter

Gazeter – spis nazw obiektów geograficznych: miejscowości i obiektów fizjograficznych. Oficjalny gazeter opracowany przez powołaną w każdym państwie do tego celu komisję w Polsce jest to Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rz ...

Lesistość

Lesistość – wskaźnik dotyczący stopnia pokrycia lasem określonej powierzchni; jest to stosunek procentowy powierzchni porośniętej lasami do całkowitej powierzchni danego obszaru. W dniu 31 grudnia 2016 powierzchnia lasów w Polsce wynosiła 9 mln 2 ...

Orografia

Orografia to: dział geografii zajmujący się rozmieszczeniem, opisem i klasyfikacją gór. dział geomorfologii zajmujący się charakterystyką form rzeźby powierzchni Ziemi, W odniesieniu do rzek, strumieni, potoków, dolin, żlebów itp. używa się termi ...

Pasowość

Pasowość – jeden z porządków przestrzennych środowiska geograficznego kuli ziemskiej, polega na występowaniu równoległych do siebie pasów krajobrazowych, z których każdy cechuje się odmiennym charakterem środowiska.

Pion (kierunek)

Pion – linia pokrywająca się z kierunkiem działania siły ciężkości na powierzchni Ziemi i w jej pobliżu. Jest prostopadła do powierzchni geoidy, lokalnie jest prostopadła do poziomu. Do wyznaczania pionu używa się przyrządu o tej nazwie. Stosuje ...

Przestrzeń geograficzna

Przestrzeń geograficzna reprezentuje powierzchnię Ziemi w jej fizycznym, przyrodniczym, złożonym zróżnicowaniu. Za jej umowne granice określające jednocześnie zakres przestrzenny badań geograficznych przyjmuje się najczęściej: górną – tropopauzę. ...

Przewyższenie (różnica wysokości)

Przewyższenie – różnica wysokości między dwoma punktami. Wielkości tej używa się np. w narciarstwie do określenia rozciągłości pionowej stoku narciarskiego, która w połączeniu z długością trasy, daje pojęcie o stromiźnie danej trasy. W podobnym z ...

Rektyfikacja mapy

Rektyfikacja lub kalibracja – proces określania i przypisywania wprowadzonego do komputera skanu mapy, określonych współrzędnych geograficznych lub prostokątnych.

Zwornik (geografia)

Zwornik, punkt zwornikowy – miejsce zbiegu przynajmniej trzech wypukłych form ukształtowania terenu jak: grzbiet, grań, żebro, czy też filar. Najczęściej jest to wierzchołek, choć może to być też przełęcz. Przykłady zworników w polskich Tatrach: ...

Wydział Geografii i Geologii Uniwersytetu Jagiellońskiego

Wydział Geografii i Geologii Uniwersytetu Jagiellońskiego – jeden z szesnastu wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego siedziba znajduje się przy ul. Gronostajowej 3a w Krakowie na terenie III Kampusu. Powstał w 2017 poprzez podział Wydziału ...

Wydział Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego

Wydział Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego – jeden z dwunastu wydziałów Uniwersytetu Łódzkiego. Jego siedziba znajduje się przy ul. Narutowicza 88 w Łodzi. Powstał w 2001 roku.

Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego

Wydział Geografii i Studiów Regionalnych – wydział Uniwersytetu Warszawskiego. Znajduje się na terenie głównego kampusu w pałacu Uruskich-Czetwertyńskich przy Krakowskim Przedmieściu. Utworzony został w 1977. Na Wydziale pracuje 95 nauczycieli ak ...

Wydział Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego

Wydział Oceanografii i Geografii Uniwersytetu Gdańskiego – jednostka naukowo-dydaktyczna będąca jednym z jedenastu wydziałów Uniwersytetu Gdańskiego. Najbardziej znaną, podległą instytucją jest Fokarium w Helu.

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie