ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 183

Wojownik

Wojownik – osoba zajmująca się walką. W społeczeństwach plemiennych w toczenie wojen bywała zaangażowana cała męska część populacji, np. u Gurkhów, Maorysów oraz w dawnych plemionach celtyckich, germańskich i słowiańskich. W bardziej rozwiniętych ...

Współczynnik urbanizacji

Współczynnik urbanizacji – procentowy udział mieszkańców miast w ogólnej liczbie ludności. Współczynnik ten jest wskaźnikiem rozwoju społecznego społeczeństw. Wraz z uprzemysłowieniem następuje względnie gwałtowna migracja ludności do miast z obs ...

Wywiad etnograficzny

Wywiad etnograficzny – jedna z podstawowych metod badawczych w antropologii kulturowej stosowana do uzyskania potrzebnych informacji w ramach prowadzonych badań. W antropologii kulturowej wywiad etnograficzny przybiera formę luźnej rozmowy przebi ...

Wzór kulturowy

Wzór kulturowy – mniej lub bardziej ustalony sposób zachowywania się i myślenia w danej zbiorowości lub znamienny dla tej zbiorowości układ cech kulturowych. W jego skład wchodzą też wytwory kultury materialnej. Wzór kulturowy określa, w jaki spo ...

Zamawianie choroby

Zamawianie choroby – ludowe praktyki leczniczo-magiczne polegające na wypowiadaniu zamów, zaklęć odwołujących się do sił wyższych, aby przezwyciężyć chorobę. Najważniejszym elementem zamawiania jest odpowiednia formuła, gdyż wierzono, że "słowo m ...

Zasada Anny Kareniny

Zasada Anny Kareniny – opisuje sytuację, w której brak jednego z wymaganych warunków powoduje niemożliwość osiągnięcia rezultatu. W efekcie w rywalizacji odnosi sukces tylko ten z konkurentów, który nie napotkał istotnych przeszkód. Podobną konce ...

Zażyłość kulturowa

Zażyłość kulturowa – termin wyrosły z dyskursu antropologii kulturowej opisujący aspekty identyfikacji kulturowej w państwie narodowym, które z racji niedostosowania etycznego w hierarchii wartości zachodnich, są ukrywane na arenie międzynarodowe ...

Zbieractwo

Zbieractwo – zbieranie płodów dziko rosnących roślin, między innymi runa leśnego, stanowiące podstawę utrzymania społeczeństw pierwotnych, jedna z najstarszych form gospodarki, występowało zwykle w połączeniu z łowiectwem, tworząc wraz z nim pods ...

Zwrot etyczny w antropologii

Zwrot etyczny w antropologii – orientacja teoretyczno-metodologiczna w antropologii kulturowej, zwana również zwrotem etyczno-politycznym lub zwrotem ku zaangażowaniu. Jego początki sięgają lat 60. XX wieku i są związane z kontekstem euroamerykań ...

Fikcja literacka

Fikcja literacka – właściwość świata przedstawionego polegająca na tym, że jest on tworem niedającym się zweryfikować przez porównanie z rzeczywistością zewnętrzną wobec dzieła. Konstrukcja utworu i jego poszczególne elementy mogą odnosić się do ...

Film z kluczem

Film z kluczem lub film à clef – film opisujący prawdziwe życie, ukryte za fasadą fikcji. Film z kluczem, gdzie "klucz” odnosi się do procesu zamiany nazwisk prawdziwych na fikcyjne. Jest to filmowy odpowiednik dla "roman à clef”, co jest literac ...

Języki północnosłowiańskie (fikcyjne)

Fikcyjne języki północnosłowiańskie – grupa sztucznych języków opartych na językach słowiańskich. Tej fikcyjnej grupy nie należy mylić z terminem języki północnosłowiańskie, będącym zbiorczym określeniem na języki zachodnio- i wschodniosłowiański ...

Imię

Imię – osobista nazwa nadawana osobie przez grupę, do której należy. Wraz z ewentualnym drugim i następnymi imionami oraz z nazwiskiem, czasem imieniem odojcowskim, a rzadziej przydomkiem, stanowi u większości ludów podstawowe określenie danej osoby.

Agnomen

Agnomen – część starorzymskiego imienia. Od czasów republiki rzymskie imię składało się zazwyczaj z trzech członów, ale w wyjątkowych przypadkach mogło zostać wzbogacone poprzez dodanie drugiego obok cognomenu przydomku. Dodatkowym członem imieni ...

Aryst

Aryst – imię męskie, zanotowane w języku polskim po raz pierwszy w roku 1461. Wywodzi się od imion stgr. Ἀρίστης Arístēs, Ἀριστοκλῆς Aristoklē̃s itp., które pochodzą od stgr. ἄριστος áristos "najlepszy, najszlachetniejszy, najdzielniejszy”. Z jęz ...

Béla

Béla – węgierskie imię utożsamiane z Adalbertem, poza Węgrami pisane czasem jako Bela. Imieniny obchodzi na Węgrzech w dniu 23 kwietnia, poza – 3 maja.

Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116

Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116 – imię, które w maju 1996 Elizabeth Hallin i Lasse Diding, szwedzcy rodzice, próbowali nadać swojemu, urodzonemu w 1991 dziecku. Rodzice planowali nigdy nie nadać mu imienia w akcie protestu przeciwko ś ...

Drugie imię

Drugie imię – imię zwykle używane po pierwszym imieniu jako element pełnego nazwiska danej osoby, głównie w Europie i krajach o kulturze zachodniej. W niektórych krajach zwyczajowo nadaje się je na cześć ojca lub dziadka, co ma wiele cech wspólny ...

Giles

Giles – angielski wariant imienia Idzi. Osoby o imieniu Giles: Giles Barnes – piłkarz Giles Foden – pisarz Giles Gilbert Scott – architekt Osoby o nazwisku Giles: Ernest Giles – odkrywca Herbert Giles – sinolog Michael Giles – muzyk Peter Giles – ...

Gilles (ujednoznacznienie)

Gilles – francuski odpowiednik imienia Idzi. Gilles Simon – tenisista Gilles lErmite – święty Gilles Villeneuve – kierowca wyścigowy Gilles Deleuze – filozof Gilles – miejscowość

Hysen

Hysen - imię greckiego pochodzenia, utworzone od przymiotnika φυσικο. Znane osoby noszące imię Hysen: Hysen Hakani - reżyser albański. Hysen Sinani - pisarz i tłumacz albański

Imię literackie

Imię literackie – imię, które z reguły po raz pierwszy pojawia się w dziele literackim i zostało wymyślone przez autora tego dzieła. Nazwa imię literackie może odnosić się także do imion występujących tylko w baśniach, bajkach, podaniach i legend ...

Imię pośmiertne

Imię pośmiertne – honorowe imię przyznawane zmarłym władcom lub innym, zasłużonym osobom na Dalekim Wschodzie. Pod tym imieniem występują oni często w źródłach historycznych. Symbolizuje ono nowy okres bytowania, mianowicie - życie pozagrobowe. I ...

Imię teoforyczne

Imię teoforyczne – imię odnoszące się do bóstwa, zawierające w sobie człon "bóg” lub imię własne boga. Przykładem może być grecki Apollo i pochodzące od niego imiona "Apoloniusz”, "Apolinary”, czy "Apolonia”. Powodem nadawania takich imion była p ...

Imię w starożytnym Rzymie

Imię w starożytnym Rzymie było w okresie istnienia republiki i cesarstwa nazywane tria nomina, ponieważ w przypadku większości ludzi składało się z trzech członów. Początkowo posługiwano się jednym imieniem, ale wraz ze wzrostem populacji pojawił ...

Imiona chińskie

Imiona chińskie są jedno- lub dwusylabowe i zgodnie z tradycją wymienia się je po nazwisku. O ile w kulturze zachodniej wymyślanie nowych imion należy do rzadkości, to w Chinach jest zasadą. Chociaż niektóre imiona się powtarzają, to nie istnieje ...

Meredith

Meredith – imię pochodzenia walijskiego, początkowo męskie, od imienia Maredudd – "wielki pan"; w XX wieku używane również jako imię żeńskie. Występuje też jako nazwisko. W języku walijskim przyjmuje formy "Maredudd" bądź "Meredydd".

Nasrallah

Nasrallah jest arabskim imieniem męskim oznaczającym "Zwycięstwo Boga" będącym w użyciu zarówno przez muzułmanów jak i chrześcijan. Współcześnie używane jest również jako nazwisko.

Instytucja kultury

Instytucja kultury – zakład o charakterze publicznym zajmujący się upowszechnianiem kultury, może być zarówno państwowy jak i samorządowy. Przybiera różne formy organizacji, np. teatr, kino, instytucja filmowa, muzeum, biblioteka, opera, operetka ...

Alliance française

Alliance française – organizacja założona 21 lipca 1883 roku przez Louisa Pasteura, Ferdinanda de Lessepsa, Jules’a Verne’a, Ernesta Renana i Armanda Colina, zajmująca się promocją kultury francuskiej i języka francuskiego. Prowadzi również kursy ...

Bakelit Multi Art Center

Bakelit Multi Art Center - instytucja kulturalna mieszcząca się w przemysłowej dzielnicy Budapesztu. W początkach XX wieku znajdowały się tam manufaktury wytwarzające produkty przemysłu wojennego. Po II wojnie światowej teren ten przekształcony z ...

Centre de civilisation polonaise

Instytucja została powołana na Sorbonie w 1962 roku na podstawie francusko-polskiej deklaracji z dnia 21 lutego 1958, która również uformowała Instytutu Kultury Francuskiej na Uniwersytecie Warszawskim. Mieści się w 17e arrondissement de Paris 10 ...

Centrum Opatrzności Bożej

Centrum Opatrzności Bożej – instytucja kultury powołana dekretem kardynała Kazimierza Nycza, Metropolity Warszawskiego z dnia 27 listopada 2007 roku. Zadaniem Centrum jest podejmowanie pracy związanej z budową całego kompleksu Opatrzności Bożej, ...

Czeskie Centrum w Warszawie

Instytucja, pierwotnie pod nazwą Czechosłowacki Ośrodek Informacyjny, powstała na podstawie podpisanego 10 marca 1947 Układu o Przyjaźni, Współpracy i Wzajemnej Pomocy między Polską a Czechosłowacją. Przez wiele lat instytucja nosiła nazwę Czecho ...

Dom Serbski

Dom Serbski w Budziszynie in Bautzen) – to siedziba wielu serbołużyckich organizacji i stowarzyszeń społeczno-kulturalnych.

Dyrektor artystyczny

Dyrektor artystyczny – określenie różnych stanowisk pracy m.in. w branży reklamowej i instytucjach kultury, w szczególności w teatrze. ang. artistic director – stanowisko pracy w teatrze. Osoba odpowiedzialna za repertuar, kształtowanie zespołu a ...

Fototeka

Fototeka – zbiór fotografii, w szerszym znaczeniu także miejsce jego przechowywania lub placówka pełniąca nad nim pieczę, np.: Fototeka Lanckorońskich. Fototeka Filmoteki Narodowej

Fundacja Solomona R. Guggenheima

Fundacja Solomona R. Guggenheima – organizacja non-profit założona w 1937 roku przez Solomona Guggenheima i Hillę von Rebay. Celem fundacji jest gromadzenie, przechowywanie, badanie sztuki współczesnej. Pierwsze muzeum utworzone przez fundację to ...

Instytut Cervantesa

Instituto Cervantes – publiczna instytucja kulturalna stworzona w 1991, zależna od hiszpańskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Jego celem jest promocja i nauczanie języka hiszpańskiego oraz propagowanie kultury Hiszpanii, Hispanoameryki i kra ...

Instytut Kultury Miejskiej

Instytut Kultury Miejskiej − samorządowa instytucja kultury z Gdańska, założona w 2011 roku i prowadzona przez miasto Gdańsk. Zajmuje się organizowaniem wydarzeń kulturalnych, wspieraniem kadr kultury i prowadzeniem badań kultury.

Instytut Słowacki w Warszawie

Instytut powstał w październiku 1993 w wyniku podziału Czechosłowackiego Ośrodka Kultury i Informacji w Warszawie Centrum československé kultury a informací ve Varšavě na dwie samodzielne instytucje, czeską i słowacką. Od 1995 mieści się nieopoda ...

Istituto Italiano di Cultura

Istituto Italiano di Cultura – organizacja non-profit utworzona przez rząd Włoch. Upowszechnia włoską kulturę. Prowadzi ok. 90 placówek w wielu krajach świata. W Polsce siedzibę mają: Włoski Instytut Kultury w Warszawie Włoski Instytut Kultury w ...

Katowice – Miasto Ogrodów

Katowice Miasto Ogrodów – Instytucja Kultury im. Krystyny Bochenek – katowicka instytucja kultury organizująca różnorodne imprezy artystyczne, głównie na terenie Górnego Śląska. Placówka realizuje projekty w dziedzinie muzyki, filmu, designu, szt ...

Klub "Stara Remiza” we Włocławku

W latach 1983–1986 Klub Stara Remiza działał jako Miejski Klub "Druh” przy ulicy 3-go Maja 27, następnie w 1995 roku został przeniesiony do pomieszczeń przy ulicy 3-Maja 22. W 2003 roku Klub przeniesiono do XIX wiecznego budynku remizy strażackie ...

Krakowskie Biuro Festiwalowe

Krakowskie Biuro Festiwalowe – gminna instytucja kultury powstała w styczniu 1997 roku jako Biuro Festiwalowe Kraków 2000. W dniu 13 stycznia 2005 roku, uchwałą Rady Miasta Krakowa, zmieniono nazwę instytucji na Krakowskie Biuro Festiwalowe.

Międzynarodowa Izba ds. Książek dla Młodych

IBBY – międzynarodowa organizacja non-profit zajmująca się promocją literatury dziecięcej i młodzieżowej. Siedzibą organizacji jest Bazylea w Szwajcarii. Organizacja została założona w Zurychu w 1953. Obecnie składa się z 76 sekcji działających w ...

Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi

Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi powstał w wyniku połączenia z Centralną Biblioteką Rolniczą im. M. Oczapowskiego w Warszawie na podstawie Zarządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr 76 z dnia 16 października 2019 roku.

Niemiecki Instytut Spraw Polskich

Niemiecki Instytut Spraw Polskich, alternatywnie używane tłum.: Niemiecki Instytut Kultury Polskiej) – niemiecki ośrodek informacyjno-badawczy, którego zadaniem jest pogłębianie wzajemnej wiedzy na temat życia społeczno-politycznego i kulturalneg ...

Obserwatorium kultury

Obserwatorium kultury – organizacja, której celem jest monitorowanie polityk kulturalnych, gromadzenie danych statystycznych i prowadzenie prac badawczych dotyczących sektora kultury. Obserwatoria kultury funkcjonują na całym świecie, m.in. w Aus ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie