ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 171

Państwo opiekuńcze

Państwo opiekuńcze, także: państwo bezpieczeństwa socjalnego – koncepcja państwa oraz społeczeństwa powstała pod wpływem tzw. ekonomii dobrobytu, ukształtowana po II wojnie światowej. Była głoszona w szczególności w latach 50 80. XX wieku. Państw ...

Paradoks globalizacji

Paradoks globalizacji – opisany przez Daniego Rodrika paradoks, zwany przez niego też trylematem globalizacji, sugerujący konflikt między demokracją, nieograniczoną globalizacją gospodarczą i autonomią bądź suwerennością państw. Rodrik dowodzi, ż ...

Podmioty polityki społecznej

Podmioty polityki społecznej – osoby prawne zajmujące się prowadzeniem polityki społecznej. Są to podmioty odpowiedzialne za likwidowanie różnic społecznych, za wyrównywanie szans życiowych ludzi potrzebujących jak i za poprawę ich położenia mate ...

Pokolenie

Pokolenie – w naukach społecznych i biologicznych termin posiadający kilka konotacji związanych z urodzeniem, tworzeniem i prokreacją.

Polityka antynatalistyczna

Polityka antynatalistyczna – polityka ludnościowa nastawiona na ograniczanie liczby urodzeń i zmniejszanie tempa przyrostu naturalnego. Polityka antynatalistyczna uległa spopularyzowaniu w drugiej połowie XX wieku w krajach o wysokim tempie przyr ...

Polityka migracyjna

Polityka migracyjna – całokształt zasad i działań państwa w odniesieniu do migracji zagranicznych z i do państwa. U jej źródeł znajdujemy podstawowy dylemat: kogo wpuszczamy na terytorium państwa, a kogo z niego wypuszczamy. Przyjmując powszechną ...

Polityka neutralna

Polityka neutralna -polityka ludnościowa o charakterze biernym, która zakłada, iż procesy ludnościowe zachodzą samoistnie i państwo nie musi w nie ingerować.

Polityka pronatalistyczna

Polityka pronatalistyczna – polityka ludnościowa, mająca na celu zwiększenie liczby urodzeń. Polityka ta wyraża się w tworzeniu przez państwo różnego rodzaju zachęt materialnych i moralnych do powiększania liczby dzieci w rodzinach i w otaczaniu ...

Polityka publiczna wobec starzenia się ludności

Polityka publiczna wobec starzenia się ludności – zbiór systematycznych działań formułowanych celem odpowiadania na wyzwania starzenia się ludności. Ta polityka publiczna obejmuje działania w takich dziedzinach jak polityka gospodarcza, polityka ...

Polityka rodzinna

Polityka rodzinna – dająca się wyodrębnić część polityki społecznej stanowiąca system długofalowych zamierzeń i towarzyszący mu system rozwiązań prawnych, przyjętych i realizowanych przez władzę publiczną na rzecz rodziny jako podstawowej komórki ...

Pomoc środowiskowa

Pomoc środowiskowa - jest to pomoc pieniężna i niepieniężna przyznawana osobom mającym problemy z samodzielnym funkcjonowaniem w środowisku. Pomoc ta obejmuje: świadczenia pieniężne a) zasiłek stały - świadczenie obligatoryjne przysługujące każde ...

Potrzeby społeczne

Potrzeby społeczne – powszechnie występujące potrzeby, których zaspokojenie jest możliwe wyłącznie dzięki istnieniu instytucji społecznych. Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje potrzeb: kulturowe, związane z zasadami współżycia społecznego, mogą wy ...

Praca interwencyjna

Prace interwencyjne oznaczają wejście w stosunek prawny urzędu pracy i pracodawcy w celu utworzenia nowych miejsc pracy dla określonej w umowie grupy osób znajdujących się w niekorzystnej lub bardzo niekorzystnej sytuacji na rynku pracy. Zawarcie ...

Promocja zdrowia

Promocja zdrowia – działania umożliwiające poszczególnym osobom i społeczności zwiększenie kontroli nad czynnikami warunkującymi stan zdrowia i przez to jego poprawę, promowanie zdrowego stylu życia oraz środowiskowych i indywidualnych czynników ...

Pronatalizm

Pronatalizm – system poglądów propagujący rozrodczość. Główne założenia pronatalizmu to celowość podnoszenia: tempa wzrostu ludnościowego. dzietności rodzin, liczby urodzeń, Konieczność dążenia do spełnienia tych założeń uzasadnia się korzystnymi ...

Przymusowa sterylizacja

Przymusowa sterylizacja – programy społeczne, które pojawiły się na początku XX w., zwykle jako część tzw. eugeniki negatywnej, mające zapobiec rozmnażaniu osób o niepożądanych cechach. Wyznaczone instytucje mogły zarządzić przymusową operację za ...

Raport Skeffingtona

Raport Skeffingtona – brytyjski raport rządowy z obszaru planowania przestrzennego, urbanistyki i partnerstwa lokalnego opublikowany w 1969. W powojennej Wielkiej Brytanii rządowym priorytetem było budowanie nowych domów i mieszkań, jednak w końc ...

Redukcja szkód

Redukcja szkód – wszelkie działania, których celem jest minimalizacja rozmaitych szkód i zagrożeń związanych z ryzykownymi zachowaniami. Najczęściej terminu "redukcja szkód" używa się w odniesieniu do narkomanii i innych uzależnień. International ...

Regres społeczny

Regres społeczny – proces społeczny, którego wynikiem są trwałe zmiany polegające na przekształcaniu się stanu społecznego. Regres społeczny jest przeciwieństwem postępu społecznego, czyli przechodzenia od lepszego do gorszego stanu jakości życia ...

Rehabilitacja społeczna

Rehabilitacja społeczna – 1. zespół działań mających na celu umożliwienie osobie z niepełnosprawnością uczestniczenie w życiu rodzinnym, społecznym i zawodowym, na poziomie maksymalnie zbliżonym do innych osób; 2. proces przywracania osobie z nie ...

Rehabilitacja zawodowa

Rehabilitacja zawodowa – rodzaj rehabilitacji skupiający się na przygotowaniu oraz wprowadzeniu osoby niepełnosprawnej na rynek pracy, co winno się odbywać w zgodzie z jej możliwościami psychofizycznymi, jak również ze zdobytymi wcześniej i posia ...

Rozwój społeczny

Rozwój społeczny – ukierunkowany proces społeczny, w wyniku którego następuje ciągły wzrost pewnych istotnych dla danego społeczeństwa czy społeczności zmiennych. Ukierunkowany ciąg zmian korzystnych dla danej zbiorowości określa się jako postęp ...

Ryzyko niedołęstwa starczego

Ryzyko niedołęstwa starczego – jedno z występujących ryzyk społecznych. Odnosi się ono do osób w wieku podeszłym, które z powodu procesów starczych nie są w stanie samodzielnie funkcjonować, a więc ulegają starczej niewydolności życiowej. Z niedo ...

Sandwich generation

Sandwich generation – pojęcie socjologiczne odnoszące się do pokolenia dorosłych członków rodzin, którzy z różnych względów muszą obejmować opieką zarówno starzejących się rodziców, jak i dorosłe dzieci, a częstokroć także wnuki, jednocześnie tru ...

Służby społeczne

Służby społeczne – pojęcie z zakresu polityki społecznej, oznaczające: według definicji autorstwa Michała Porowskiego 1998: zespół zróżnicowanych działań, czy też usług, prowadzonych profesjonalnie lub wolontaryjnie, w ramach instytucji publiczny ...

Światowe Forum Społeczne

Światowe Forum Społeczne to odbywające się co roku spotkania ludzi związanych z ruchem alternatywnej globalizacji. Spotkania te mają na celu koordynację kampanii o zasięgu światowym, dzielenie się i wypracowywanie strategii organizacyjnych oraz w ...

UNRISD

UNRISD, Instytut Badawczy Narodów Zjednoczonych dla Rozwoju Społecznego. Instytut ten powstał w 1963 roku. Swoją działalność rozpoczął 1 lipca 1964. Jest on jedną z autonomicznych instytucji ONZ. Na początku był finansowany z funduszu specjalnego ...

Usługi społeczne

W literaturze naukowej i aktach normatywnych brak jest ujednoliconej definicji usług społecznych. Według Mirosławy Janoś-Kresło usługi społeczne to wszelkie działania, czynności skierowane na człowieka, których celem jest kształtowanie i wzbogaca ...

Wiara w miastach

350-stronicowy raport został opublikowany w grudniu 1985 i przedstawiał problemy społeczne związane z tzw. miejskimi obszarami priorytetowymi UPA, Urban Priority Areas po zamieszkach z lat 1981 i 1985 wywołanych zmianami wprowadzanymi przez rząd ...

Wskaźnik zagrożenia ubóstwem trwałym

Wskaźnik zagrożenia ubóstwem trwałym – udział osób, które w dwu z trzech ostatnich lat uzyskiwały dochody mniejsze od granicy ubóstwa ustalonej na poziomie 60 procent mediany ekwiwalentnych zasobów rozporządzanych. Jest to jeden z podstawowych ws ...

Wyścig na dno

Wyścig na dno – termin określający fenomen stałego pomniejszania świadczeń społecznych wywołanych wymuszonym przez międzynarodową konkurencję stałym obniżaniem podatków. W długim okresie ma to prowadzić do rosnącej biedy i przemieszczaniem się os ...

Praca (działalność człowieka)

Praca – miara wysiłku włożonego przez człowieka w wytworzenie danego dobra; świadoma czynność polegająca na wkładanym wysiłku człowieka w celu osiągnięcia założonego przez niego celu; czynności umysłowe i fizyczne podejmowane dla realizacji zamie ...

Agencja pracy tymczasowej

Agencja pracy tymczasowej – usługi pracy tymczasowej polegają na delegowaniu do wykonywania na rzecz osoby trzeciej, zwanej dalej "użytkownikiem”, osób o określonych umiejętnościach i kwalifikacjach przez umówiony pomiędzy stronami okres. Agencja ...

Akcja Z

Akcja Z – w okresie komunistycznej Czechosłowacji nazywano tak nieodpłatne prace wykonywane na rzecz ogółu, zwykle w dni wolne, określane przez oficjalną propagandę jako praca ochotnicza. Realizację Akcji Z rozpoczęto w 1959, na mocy ustawy 14/19 ...

Arbeitsamt

Arbeitsamt – urząd pracy, organ administracji państwowej w nazistowskich Niemczech, zajmujący się całością spraw zatrudnienia. Na okupowanych ziemiach polskich pierwsze arbeitsamty powstały już we wrześniu 1939. Zajmowały się głównie egzekwowanie ...

Chałtura

Chałtura – zjawisko pracy zarobkowej. W potocznym języku oznacza działalność motywowaną względami wyłącznie zarobkowymi. W wielu przypadkach oznacza pójście na kompromis oraz może stanowić uszczerbek na wizerunku artysty. Chałtura ma zdecydowanie ...

Coworking

Coworking – możliwość indywidualnej lub wspólnej pracy na wynajmowanej powierzchni, najczęściej biurowej, wykorzystywana głównie przez tak zwanych freelancerów. W ostatnich latach obserwowany jest dynamiczny rozwój sektora powierzchni coworkingow ...

Czas pracy

Czas pracy – pojęcie prawne określające długość czasu pracy danego pracownika, jak i jego organizację. W określonym dla pracownika czasie pracy pozostaje on w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania ...

Deputat (ekonomia)

Deputat – część wynagrodzenia za pracę dostarczana w naturze, np. węgiel dla górników, drewno opałowe dla leśników. Deputat można również pobierać w postaci ekwiwalentu pieniężnego. Rodzaj i wielkość deputatu zazwyczaj określa układ zbiorowy pracy.

Europejska strategia zatrudnienia

Europejska strategia zatrudnienia – zbiór naczelnych zasad i priorytetów ukierunkowujących działania Unii Europejskiej na określone cele w zakresie polityki zatrudnienia. ESZ ma swój początek w traktacie amsterdamskim podpisanym przez przywódców ...

Europejski Urząd ds. Pracy

Europejski Urząd ds. Pracy – planowana do uruchomienia w 2019 zdecentralizowana agencja Unii Europejskiej powołana, według deklaracji twórców, w celu zapewnienia sprawiedliwego, prostego oraz skutecznego egzekwowania unijnych przepisów dotyczącyc ...

Harmonogram pracy

Harmonogram pracy - szczegółowe plany oraz rozkłady czasu pracy tworzone z myślą o konkretnym pracowniku lub całej grupie zatrudnionych w siedzibie zakładu pracy. W harmonogramach pracy brane są pod uwagę całe dni i poszczególne godziny pracy obo ...

Indeksacja płac

Indeksacja płac – dostosowanie poziomu wynagrodzeń do wzrostu cen i kosztów utrzymania. Podstawą indeksacji płac jest wskaźnik wzrostu cen artykułów i usług co pozwala automatycznie dopasować wysokość nominalnych zobowiązań do skutków inflacji, a ...

Karta Różnorodności

Karta Różnorodności – międzynarodowa inicjatywa mająca na celu promowanie różnorodności i równych szans w zatrudnieniu, bez względu na płeć, rasę, orientację seksualną, pochodzenie etniczne, wiek, niepełnosprawność czy religię.

Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy

Krajowe Centrum Promocji Zdrowia w Miejscu Pracy – czołowy w Polsce ośrodek badawczo-wdrożeniowy zajmujący się upowszechnianiem koncepcji promocji zdrowia w sferze pracy, badaniem uwarunkowań przebiegu i efektów tego procesu oraz konsultowaniem i ...

McJob

McJob – potoczne określenie niskopłatnej pracy niewymagającej dużych umiejętności, bez szans na awans. Termin pochodzi od McDonald’s, nazwy amerykańskiej sieci barów typu fast food, działającej na całym świecie i zatrudniającej w 31 tys. barach o ...

Nakaz pracy

Nakaz pracy – przymus pracy wprowadzany przez władzę w krajach rządzonych przez partie komunistyczne. Miał on na celu zwiększenie rozwoju gospodarczego kraju, zlikwidowanie bezrobocia oraz zwiększenie poparcia dla władzy. Jednym z popularniejszyc ...

Norma czasu pracy

Norma czasu pracy – norma określająca konieczny czas trwania operacji. Służy również do oszacowania powierzchni produkcyjnej zakładu pracy. t = tpz/n + tj n – liczba sztuk Można wyróżnić czas pracy: nienormowany. normowany

Polityka zatrudnienia

Polityka zatrudnienia – czynne oddziaływanie władz państwowych na rynek pracy pod kątem potrzeb gospodarki kraju oraz godzenia interesów pracodawców i pracowników. Jej początki wywodzą się ze znanych w XIX wieku oddziaływań ustawodawczych w ramac ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie